Wat is de laatste ISO 9001-standaard?

De laatste ISO 9001-standaard is ISO 9001:2026. Deze zesde editie van de norm voor kwaliteitsmanagementsystemen is op 16 september 2026 gepubliceerd en vervangt ISO 9001:2015. Bij een nieuwe versie is het belangrijk om goed te onderscheiden wat echt nieuw is en wat al in de vorige versie stond. In dit artikel zetten we de drie inhoudelijke thema’s van de nieuwe norm op een rij en laten we zien welke eisen ten onrechte voor nieuw kunnen worden aangezien.

Een nieuwe versie op een vertrouwde basis

ISO 9001:2026 bouwt voort op de vorige versie. De hoofdstukstructuur is gelijk gebleven: tien hoofdstukken volgens de Harmonized Structure. Ook de procesbenadering staat nog steeds centraal. De nieuwe norm is daarmee een evolutie en geen revolutie. Wie een werkend kwaliteitsmanagementsysteem heeft, hoeft niet opnieuw te beginnen, maar moet het systeem wel op een aantal punten aanvullen.

Drie thema’s die de nieuwe norm kenmerken

Klimaat hoort bij de context

Bij het bepalen van de context van de organisatie (4.1) moet u klimaatverandering expliciet meewegen. Daarnaast erkent de norm in 4.2 dat belanghebbenden klimaatgerelateerde eisen kunnen hebben. Voor een kwaliteitsmanagementsysteem is dat een verbreding: kwaliteit gaat niet alleen over het product of de dienst zelf, maar ook over de omstandigheden waarin u levert en de verwachtingen die daarover bestaan.

Vragen die u zich hierbij kunt stellen:

• Welke gevolgen van klimaatverandering kunnen onze processen, leveranciers of klanten raken?
• Stellen klanten, opdrachtgevers of andere belanghebbenden eisen die met klimaat te maken hebben?
• Waar in ons systeem leggen we deze afwegingen vast?

Kwaliteitscultuur en ethisch handelen

Het tweede thema gaat over gedrag. Volgens 5.1.1 bevordert de leiding een kwaliteitscultuur en ondersteunt zij ethisch handelen. Dat thema keert terug in 7.3: het bewustzijn van medewerkers omvat nu ook kwaliteitscultuur en ethisch handelen. Daarnaast vraagt 5.2 om een sterker verband tussen het kwaliteitsbeleid, de context en de strategische richting van de organisatie.

Samen maken deze wijzigingen duidelijk dat een kwaliteitsmanagementsysteem niet alleen op papier moet kloppen. De norm verwacht dat de leiding zichtbaar richting geeft en dat medewerkers begrijpen waarom kwaliteit en integriteit ertoe doen.

Risico’s en kansen apart

Het derde thema is de planning. Paragraaf 6.1 is gesplitst in 6.1.1 (algemeen), 6.1.2 (risico’s) en 6.1.3 (kansen). Daardoor krijgen kansen een eigen plek. Voor veel organisaties betekent dit dat het bestaande register van risico’s en kansen opnieuw wordt ingedeeld, zodat kansen niet langer ondersneeuwen naast de risico’s.

Kleinere wijzigingen in de opbouw

Naast deze drie thema’s zijn er enkele wijzigingen die vooral de opbouw van de norm raken:

• paragraaf 10.3 is opgegaan in 10.1, dat nu Continue verbetering heet;
• hoofdstuk 3 bevat een beperkt aantal eigen termen;
• bijlage A is flink uitgebreid, maar bevat geen eisen.

Wat is niet nieuw in ISO 9001:2026?

Bij een overgang is het verleidelijk om elke opvallende eis als wijziging te behandelen. Drie onderwerpen kunnen gemakkelijk voor nieuw worden aangezien, terwijl ze al in ISO 9001:2015 stonden:

• maatregelen om menselijke fouten te voorkomen (8.5.1 g);
• vaststellen wanneer de resultaten van monitoring en meting worden geanalyseerd (9.1.1);
• de afstemming van de directiebeoordeling op de strategische richting (9.3.1).

Voldeed uw systeem al aan deze eisen, dan hoeft u er voor de overgang geen extra werk in te steken. Zo houdt u de aandacht bij de punten die echt veranderd zijn.

Hoe pakt u de wijzigingen aan?

Begin met een verschilanalyse: leg de nieuwe paragrafen naast uw huidige documenten en bepaal per wijziging wat er moet gebeuren. In veel gevallen gaat het om aanvullen en niet om herschrijven. Certificaten op ISO 9001:2015 blijven geldig tot 30 september 2029, zodat u tijd heeft om de aanpassingen zorgvuldig door te voeren en ze te laten landen in de organisatie.

In de video hieronder wordt ISO 9001 uitgelegd aan de hand van de versie uit 2015. De basisprincipes die daarin aan bod komen, zoals de procesbenadering, gelden ook voor ISO 9001:2026.

Wat is ISO9001? 👍 Beknopte handleiding voor ISO 9001:2015 kwaliteitsmanagementsystemen

Veelgestelde vragen

Wat is het verschil tussen ISO 9001:2015 en ISO 9001:2026?

De structuur en de procesbenadering zijn gelijk. De verschillen zitten in klimaatverandering bij de context, kwaliteitscultuur en ethisch handelen, de splitsing van risico’s en kansen, het samengaan van 10.3 met 10.1, eigen termen in hoofdstuk 3 en een uitgebreidere bijlage A.

Bevat bijlage A nieuwe eisen?

Nee. Bijlage A is flink uitgebreid, maar bevat geen eisen. Het is een toelichting die helpt bij het begrijpen en toepassen van de norm.

Hoeveel tijd heeft u om over te stappen?

Certificaten op ISO 9001:2015 blijven geldig tot 30 september 2029. Het IAF heeft daarvoor een overgangstermijn van drie jaar vastgesteld.

Wilt u direct met de nieuwe versie aan de slag? Het ISO 9001-pakket bevat 128 documenten op basis van ISO 9001:2026, met de 2015-set en een overgangsplan erbij. Een indruk van de documenten krijgt u bij de ISO 9001-templates.