ISO/IEC 42001

ISO 42001 checklist: implementatie en gap-analyse (pdf)

ISO 42001 checklist als voorbeeld: vragen bij clausule 4 tot 10, de 38 maatregelen van bijlage A en de AI-verordening, voor uw gap-analyse. Ook als pdf.

Bijgewerkt op 21 min. leestijd

Kort antwoord: Dit is de volledige tekst van de implementatiechecklist ISO/IEC 42001 (AIMS-G-03) uit het ISO 42001-pakket van Online ISO, als online voorbeeld van een ISO 42001 checklist en gap-analyse voor een AI-managementsysteem. De checklist stelt bij elke clausule van 4.1 tot en met 10.2, bij elk van de 38 beheersmaatregelen van bijlage A en bij zeven artikelen van de AI-verordening een controlevraag, met de status, het bewijs en de documenten in de set waarin het antwoord thuishoort. De checklist is 1 van de 144 documenten in het pakket; bij elk hoofdstuk leest u hieronder hoe u de vragen gebruikt, welke templates uit dezelfde set erbij horen en waar u in de kennisbank verder leest.

Download de volledige checklist als pdf (19 pagina’s, 194 kB, gratis en zonder e-mailadres). Dezelfde tekst als hieronder, met voorblad en bladwijzers.

Download ISO 42001 checklist (pdf)

Liever het hele pakket met de bijbehorende procedures, registers en formulieren? Bekijk het ISO 42001-pakket.

Inhoud van de checklist

  1. 1. Waarvoor deze checklist dient
  2. 2. Hoe u de checklist invult
  3. 3. Hoofdstuk 4 Context van de organisatie
  4. 4. Hoofdstuk 5 Leiderschap
  5. 5. Hoofdstuk 6 Planning
  6. 6. Hoofdstuk 7 Ondersteuning
  7. 7. Hoofdstuk 8 Uitvoering
  8. 8. Hoofdstuk 9 Evaluatie van de prestaties
  9. 9. Hoofdstuk 10 Verbetering
  10. 10. Bijlage A: de 38 beheersmaatregelen
  11. 11. AI-verordening (map AA)
  12. 12. Samenvatting van de stand

Hieronder staat de volledige tekst van het document zoals het in het pakket zit, per onderdeel, met daaronder steeds een korte toelichting: wat u met dat onderdeel doet en welke documenten uit het pakket erbij horen. Plaatshouders zoals bedrijfsnaam en functienamen vult u in de Word-versie in.

1. Waarvoor deze checklist dient

Deze implementatiechecklist, AIMS-G-03, laat in één overzicht zien hoe ver [Bedrijfsnaam] is met de invoering van het AI-managementsysteem. Gebruik haar bij de start om de beginsituatie vast te leggen, daarna maandelijks om de voortgang te volgen, en vlak voor de certificatie-audit als laatste controle.

Er staat een controlevraag bij elke clausule van 4.1 tot en met 10.2 en bij elk van de 38 maatregelen van bijlage A, met de documenten in de set waarin het antwoord thuishoort. De documentenkolom is afgeleid uit de documentatiematrix AIMS-G-02 en loopt daardoor altijd gelijk met de set.

De checklist is geen auditchecklist. Zij vraagt of iets er is en werkt, niet of het volledig aan elke eis voldoet. Voor de toets aan de norm gebruikt u de auditchecklist AIMS-F-9.2-03, en voor de voorbereiding op de certificatie-audit AIMS-G-07.

2. Hoe u de checklist invult

  • Status: G = gereed en in gebruik, D = deels, N = nog niet, U = uitgesloten (alleen bij bijlage A, met motivering in de verklaring van toepasselijkheid).
  • Bewijs: vul in waar het bewijs staat, met documentcode en datum. Een G zonder bewijs is een D.
  • Per AI-systeem: een vraag is pas G als zij voor elk AI-systeem in het toepassingsgebied geldt. Een impactbeoordeling voor drie van de vier systemen is een D.
  • Bespreken: de AI-governanceverantwoordelijke bespreekt de stand maandelijks met de directie of de AI-commissie.
  • Klaar voor certificering: alle regels staan op G of U, het systeem is enkele maanden in gebruik, en er zijn ten minste één interne audit en één directiebeoordeling uitgevoerd.

3. Hoofdstuk 4 Context van de organisatie

Nr. Controlevraag Documenten in de set Status Bewijs
4.1 Zijn de interne en externe onderwerpen voor AI bepaald, is de klimaatvraag beantwoord en is per AI-systeem onze rol vastgelegd? AIMS-P-4, AIMS-F-4.1-01, AIMS-F-4.1-02, AIMS-F-4.1-03, AIMS-F-A.4.2-01
4.2 Zijn de belanghebbenden bepaald, inclusief betrokkenen die door AI worden geraakt, met hun eisen en welke daarvan wij invullen? AIMS-P-4, AIMS-F-4.2-01, AIMS-F-4.2-02
4.3 Is het toepassingsgebied gedocumenteerd, met de AI-systemen en rollen erbinnen en een motivering voor wat erbuiten valt? AIMS-P-4, AIMS-F-4.3-01
4.4 Is het AI-managementsysteem met zijn processen en hun samenhang ingericht en gedocumenteerd? AIMS-P-4, AIMS-F-4.4-01

4. Hoofdstuk 5 Leiderschap

Nr. Controlevraag Documenten in de set Status Bewijs
5.1 Heeft de directie haar betrokkenheid aantoonbaar gemaakt: beleid, doelstellingen, middelen en inbedding in de bedrijfsprocessen? AIMS-P-5.1, AIMS-F-5.1-01
5.2 Is het AI-beleid vastgesteld, gecommuniceerd en beschikbaar voor belanghebbenden? AIMS-B-5.2, AIMS-F-5.2-01
5.3 Zijn rollen, verantwoordelijkheden en bevoegdheden met namen toegewezen, inclusief de AI-governanceverantwoordelijke? AIMS-P-5.1, AIMS-F-5.3-01, AIMS-F-5.3-02, AIMS-FB-01, AIMS-FB-07

5. Hoofdstuk 6 Planning

Nr. Controlevraag Documenten in de set Status Bewijs
6.1.1 Zijn AI-risicocriteria vastgesteld en zijn risico’s en kansen voor het managementsysteem bepaald? AIMS-P-6.1, AIMS-F-6.1.1-01, AIMS-F-6.1.1-02
6.1.2 Is per AI-systeem een AI-risicobeoordeling uitgevoerd met gevolgen voor organisatie, personen en samenleving? AIMS-P-6.1.2, AIMS-F-6.1.2-01, AIMS-F-6.1.2-02
6.1.3 Zijn maatregelen vergeleken met bijlage A, is de verklaring van toepasselijkheid risico-gekoppeld en is het restrisico formeel aanvaard? AIMS-P-6.1.2, AIMS-F-6.1.3-01, AIMS-F-6.1.3-02, AIMS-F-6.1.3-03
6.1.4 Is er een proces voor de impactbeoordeling en is die per AI-systeem uitgevoerd en vastgelegd? AIMS-P-6.1.4, AIMS-F-6.1.4-01, AIMS-F-6.1.4-02, AIMS-F-6.1.4-03
6.2 Zijn er meetbare AI-doelstellingen met eigenaar, middelen, termijn en meetmoment, en worden ze gemeten? AIMS-P-6.2, AIMS-F-6.2-01
6.3 Worden wijzigingen in het managementsysteem gepland doorgevoerd? AIMS-F-6.3-01

6. Hoofdstuk 7 Ondersteuning

Nr. Controlevraag Documenten in de set Status Bewijs
7.1 Zijn de middelen voor het managementsysteem en de AI-systemen bepaald en beschikbaar? AIMS-P-7.1
7.2 Is per AI-rol de competentie bepaald, is opleiding in AI-geletterdheid gegeven en is het effect gemeten? AIMS-P-7.2, AIMS-F-7.2-01, AIMS-F-7.2-02, AIMS-F-7.2-03
7.3 Kennen medewerkers het AI-beleid, hun bijdrage, de gevolgen van afwijken en het meldkanaal voor zorgen? AIMS-P-7.2, AIMS-F-7.3-01
7.4 Is vastgelegd wat, wanneer, met wie en hoe over AI wordt gecommuniceerd? AIMS-F-7.4-01
7.5 Worden documenten en registraties beheerd met versie, goedkeuring, beschikbaarheid en bewaartermijn? AIMS-G-02, AIMS-P-7.5, AIMS-F-7.5-01, AIMS-F-7.5-02

7. Hoofdstuk 8 Uitvoering

Nr. Controlevraag Documenten in de set Status Bewijs
8.1 Worden de processen volgens plan uitgevoerd en worden extern geleverde AI-processen en -diensten beheerst? AIMS-P-8.1, AIMS-F-8.1-01
8.2 Wordt de AI-risicobeoordeling herhaald op geplande momenten en bij significante wijzigingen? AIMS-F-6.1.2-01, AIMS-F-8.2-01, AIMS-F-A.6.2.6-02
8.3 Wordt het AI-risicobehandelplan uitgevoerd en is de uitvoering vastgelegd? AIMS-F-6.1.3-02, AIMS-F-8.3-01
8.4 Wordt de impactbeoordeling herhaald op geplande momenten en bij significante wijzigingen, zoals een nieuwe modelversie? AIMS-P-6.1.4, AIMS-F-6.1.4-03, AIMS-F-8.2-01

8. Hoofdstuk 9 Evaluatie van de prestaties

Nr. Controlevraag Documenten in de set Status Bewijs
9.1 Worden het managementsysteem en de AI-systemen gemonitord en gemeten, en worden de resultaten geanalyseerd? AIMS-P-9.1, AIMS-F-9.1-01, AIMS-F-9.1-02, AIMS-F-A.6.2.6-01
9.2 Is er een auditprogramma en is ten minste één volledige interne audit uitgevoerd door onafhankelijke auditors? AIMS-P-9.2, AIMS-F-9.2-01, AIMS-F-9.2-02, AIMS-F-9.2-03, AIMS-F-9.2-04, AIMS-F-9.2-05, AIMS-FB-06
9.3 Heeft de directie het systeem beoordeeld met alle verplichte invoer, en zijn de besluiten vastgelegd? AIMS-P-9.3, AIMS-F-9.3-01, AIMS-F-9.3-02

9. Hoofdstuk 10 Verbetering

Nr. Controlevraag Documenten in de set Status Bewijs
10.1 Worden verbeterkansen vastgelegd, beoordeeld en uitgevoerd? AIMS-P-10.1, AIMS-F-10.1-01
10.2 Worden afwijkingen en AI-incidenten onderzocht tot op de oorzaak, en wordt de effectiviteit van corrigerende maatregelen getoetst? AIMS-P-10.2, AIMS-F-10.2-01, AIMS-F-10.2-02, AIMS-P-10.2-A, AIMS-F-10.2-03

10. Bijlage A: de 38 beheersmaatregelen

Beantwoord deze vragen per domein. Gebruikt u alleen ingekochte AI, dan zijn veel vragen van A.6 en A.7 niet van toepassing; zet die op U en neem de motivering over in de verklaring van toepasselijkheid. De sporenkiezer AIMS-G-08 geeft per maatregel een voorbeeldmotivering.

10.1 A.2 Beleid voor AI

Nr. Controlevraag Documenten in de set Status Bewijs
A.2.2 Is er een gedocumenteerd AI-beleid voor de ontwikkeling of het gebruik van AI-systemen? AIMS-B-5.2
A.2.3 Is bepaald waar ander beleid (privacy, beveiliging, HR, inkoop, kwaliteit) AI raakt, en is dat beleid bijgewerkt? AIMS-F-A.2.3-01
A.2.4 Wordt het AI-beleid periodiek en bij belangrijke wijzigingen beoordeeld? AIMS-F-A.2.4-01

10.2 A.3 Interne organisatie

Nr. Controlevraag Documenten in de set Status Bewijs
A.3.2 Zijn AI-rollen en verantwoordelijkheden per levensfase toegewezen? AIMS-F-5.3-01, AIMS-F-A.3.2-01, AIMS-FB-02
A.3.3 Is er een meldkanaal voor zorgen over AI, los van beveiligingsincidenten, met bescherming tegen benadeling? AIMS-P-A.3.3, AIMS-F-A.3.3-01, AIMS-F-A.3.3-02

10.3 A.4 Middelen voor AI-systemen

Nr. Controlevraag Documenten in de set Status Bewijs
A.4.2 Is er een volledige AI-inventaris met eigenaar en middelen per systeem? AIMS-P-A.4, AIMS-F-A.4.2-01, AIMS-F-A.9.2-01
A.4.3 Zijn de datamiddelen per AI-systeem vastgelegd? AIMS-P-A.4, AIMS-F-A.4.3-01, AIMS-F-A.7.2-01
A.4.4 Zijn de gebruikte tools, modellen en bibliotheken vastgelegd? AIMS-P-A.4, AIMS-F-A.4.4-01
A.4.5 Zijn systeem- en rekenmiddelen vastgelegd, inclusief hosting en milieu-impact? AIMS-P-A.4, AIMS-F-A.4.5-01
A.4.6 Zijn de personele middelen en competenties per levensfase vastgelegd? AIMS-F-7.2-01, AIMS-P-A.4, AIMS-F-A.4.6-01

10.4 A.5 Beoordelen van impact

Nr. Controlevraag Documenten in de set Status Bewijs
A.5.2 Is vastgelegd wanneer en hoe een impactbeoordeling wordt uitgevoerd? AIMS-P-6.1.4, AIMS-F-6.1.4-01
A.5.3 Worden impactbeoordelingen vastgelegd en bewaard? AIMS-F-6.1.4-02, AIMS-F-6.1.4-03, AIMS-F-7.5-02
A.5.4 Is de impact op personen en groepen beoordeeld over de hele levenscyclus? AIMS-F-6.1.4-02, AIMS-F-A.5.4-01
A.5.5 Is de maatschappelijke impact beoordeeld? AIMS-F-6.1.4-02, AIMS-F-A.5.5-01

10.5 A.6 Levenscyclus van AI-systemen

Nr. Controlevraag Documenten in de set Status Bewijs
A.6.1.2 Zijn doelstellingen voor verantwoorde ontwikkeling vastgesteld en ingebed? AIMS-B-A.6, AIMS-F-A.6.1.2-01
A.6.1.3 Zijn processen voor verantwoord ontwerp en ontwikkeling vastgelegd? AIMS-B-A.6, AIMS-P-A.6.1.3
A.6.2.2 Worden eisen en specificaties vastgelegd voor nieuwe AI-systemen en wezenlijke uitbreidingen? AIMS-P-A.6.1.3, AIMS-F-A.6.2.2-01
A.6.2.3 Is het ontwerp vastgelegd op basis van doelen en eisen? AIMS-P-A.6.1.3, AIMS-F-A.6.2.3-01, AIMS-FB-04
A.6.2.4 Zijn verificatie en validatie uitgevoerd met vrijgavecriteria, inclusief toetsing op bias en eerlijkheid? AIMS-P-A.6.1.3, AIMS-F-A.6.2.4-01, AIMS-F-A.6.2.4-02
A.6.2.5 Is er per systeem een inzetplan en een vastgelegd go-no-go-besluit? AIMS-P-A.6.1.3, AIMS-F-A.6.2.5-01
A.6.2.6 Worden AI-systemen in gebruik gemonitord op prestaties, drift, storingen en misbruik? AIMS-P-A.6.2.6, AIMS-F-A.6.2.6-01, AIMS-F-A.6.2.6-02
A.6.2.7 Is per doelgroep bepaald welke technische documentatie nodig is, en is die beschikbaar? AIMS-F-A.6.2.7-01
A.6.2.8 Is bepaald welke gebeurtenissen in welke fase worden gelogd, ten minste tijdens gebruik? AIMS-F-A.6.2.8-01

10.6 A.7 Data voor AI-systemen

Nr. Controlevraag Documenten in de set Status Bewijs
A.7.2 Zijn databeheerprocessen voor ontwikkeling en verbetering vastgelegd? AIMS-B-A.7, AIMS-P-A.7.2, AIMS-F-A.7.2-01, AIMS-FB-03
A.7.3 Is per dataset vastgelegd hoe de data zijn verworven en met welke rechten? AIMS-P-A.7.2, AIMS-F-A.7.3-01
A.7.4 Zijn eisen aan datakwaliteit bepaald en gemeten? AIMS-P-A.7.2, AIMS-F-A.7.4-01
A.7.5 Wordt de herkomst van data over de levenscyclus vastgelegd? AIMS-P-A.7.2, AIMS-F-A.7.5-01
A.7.6 Zijn criteria en methoden voor datavoorbereiding vastgelegd? AIMS-P-A.7.2, AIMS-F-A.7.6-01

10.7 A.8 Informatie voor belanghebbenden

Nr. Controlevraag Documenten in de set Status Bewijs
A.8.2 Krijgen gebruikers de informatie die zij nodig hebben, inclusief beperkingen en mogelijkheden voor menselijk toezicht? AIMS-F-A.8.2-01
A.8.3 Kunnen externe partijen nadelige gevolgen melden, en worden meldingen opgevolgd? AIMS-P-A.8.3, AIMS-F-A.8.3-01
A.8.4 Is er een plan voor communicatie over AI-incidenten aan gebruikers en betrokkenen? AIMS-P-10.2-A, AIMS-F-A.8.4-01
A.8.5 Zijn de informatieplichten tegenover belanghebbenden bepaald en nagekomen? AIMS-F-4.2-02, AIMS-F-A.8.5-01, AIMS-F-A.8.5-02

10.8 A.9 Gebruik van AI-systemen

Nr. Controlevraag Documenten in de set Status Bewijs
A.9.2 Zijn processen voor verantwoord gebruik vastgelegd, met menselijk toezicht en escalatie? AIMS-B-A.9, AIMS-P-A.9.2, AIMS-F-A.9.2-01, AIMS-F-A.9.2-02, AIMS-FB-05
A.9.3 Zijn doelstellingen voor verantwoord gebruik vastgesteld en gemeten? AIMS-B-A.9, AIMS-F-A.9.3-01
A.9.4 Wordt elk AI-systeem alleen gebruikt voor het beoogde doel en volgens de gebruiksinstructies? AIMS-B-A.9, AIMS-F-A.9.4-01

10.9 A.10 Relaties met derden en klanten

Nr. Controlevraag Documenten in de set Status Bewijs
A.10.2 Zijn verantwoordelijkheden verdeeld tussen ons, leveranciers, partners en klanten? AIMS-F-4.1-03, AIMS-P-A.10, AIMS-F-A.10.2-01
A.10.3 Worden AI-leveranciers beoordeeld en zijn AI-specifieke afspraken contractueel vastgelegd? AIMS-F-8.1-01, AIMS-P-A.10, AIMS-F-A.10.3-01, AIMS-F-A.10.3-02, AIMS-F-A.10.3-03
A.10.4 Worden de verwachtingen en behoeften van klanten meegewogen? AIMS-P-A.10, AIMS-F-A.10.4-01

11. AI-verordening (map AA)

Deze punten zijn wettelijke plichten, los van certificering. Zij horen als eerste op G te staan voor zover zij op uw systemen van toepassing zijn.

Artikel Controlevraag Documenten Status Bewijs
art. 4 Zijn er maatregelen ter ondersteuning van de AI-geletterdheid van medewerkers en anderen die namens ons AI bedienen? AIMS-P-7.2, AIMS-F-7.2-02
art. 5 Is elk AI-systeem gescreend op verboden praktijken? AIMS-AA-5
art. 6 Is per AI-systeem de risicoklasse bepaald en onderbouwd? AIMS-AA-6
art. 26 Zijn de plichten als gebruiksverantwoordelijke van een AI-systeem met een hoog risico ingevuld? AIMS-AA-26
art. 27 Is vastgesteld of een beoordeling van de gevolgen voor de grondrechten verplicht is, en is die uitgevoerd? AIMS-AA-27
art. 50 Weten mensen dat zij met AI te maken hebben, en is synthetische inhoud gemarkeerd? AIMS-AA-50
art. 73 Is bekend wat een ernstig incident is, wie meldt, aan wie en binnen welke termijn? AIMS-AA-73, AIMS-AA-73-A

12. Samenvatting van de stand

Vul de samenvatting maandelijks in en neem haar op in het verslag aan de directie. Het percentage gereed is het aantal G gedeeld door het totaal min het aantal U.

Onderdeel Vragen G D N U Gereed
Hoofdstuk 4 4
Hoofdstuk 5 3
Hoofdstuk 6 6
Hoofdstuk 7 5
Hoofdstuk 8 4
Hoofdstuk 9 3
Hoofdstuk 10 2
Bijlage A 38
AI-verordening (map AA) 7

Stand vastgesteld op [datum] door [naam], besproken met de directie op [datum].

Veelgestelde vragen over de ISO 42001 checklist

Wat is een ISO 42001 checklist en waarvoor gebruikt u die?

Een ISO 42001 checklist zet elke eis van ISO/IEC 42001:2023 om in een controlevraag: de clausules 4.1 tot en met 10.2 en de 38 beheersmaatregelen van bijlage A. U gebruikt haar bij de start als gap-analyse, daarna om de voortgang te volgen en vlak voor de certificatie-audit als laatste controle. De checklist in dit voorbeeld voegt daar zeven vragen over de AI-verordening aan toe, omdat die plichten los van certificering gelden.

Wat is het verschil tussen een gap-analyse en een implementatiechecklist?

Een gap-analyse is de eerste invulronde van deze checklist: u legt vast wat er al is, wat deels is en wat nog ontbreekt, en krijgt zo het verschil tussen de huidige situatie en de norm in beeld. Daarna gebruikt u dezelfde lijst als implementatiechecklist om maandelijks de voortgang te volgen tot alle regels op G of U staan. U heeft dus geen apart document nodig; het verschil zit in het moment en het doel van invullen.

Hoeveel vragen bevat de ISO 42001 checklist?

De checklist bevat 72 controlevragen: 27 bij de clausules 4 tot en met 10 van de norm, 38 bij de beheersmaatregelen van bijlage A en 7 bij artikelen van de AI-verordening. Bij elke vraag staan de documenten uit de set waarin het antwoord thuishoort, een statuskolom en een kolom voor het bewijs. De samenvatting in hoofdstuk 12 telt de stand per onderdeel op.

Wanneer bent u klaar voor de ISO 42001-certificering?

Volgens de checklist bent u klaar als alle regels op G (gereed en in gebruik) of U (uitgesloten met motivering) staan, het AI-managementsysteem enkele maanden in gebruik is en er ten minste één interne audit en één directiebeoordeling zijn uitgevoerd. Een certificatie-instelling wil in fase 2 bewijs van uitvoering zien, zoals een impactbeoordeling per AI-systeem en monitoringrapporten, niet alleen vastgestelde documenten. Documenten die net klaar zijn maar nog niet zijn toegepast, tellen dus niet mee.

Moet ik alle 38 maatregelen van bijlage A invoeren?

Nee. ISO/IEC 42001 vraagt in clausule 6.1.3 dat u uw maatregelen vergelijkt met bijlage A en in de verklaring van toepasselijkheid motiveert welke u toepast en welke u uitsluit. Welke maatregelen nodig zijn, volgt uit uw AI-risicobeoordeling, uw rol per AI-systeem en de wettelijke en contractuele eisen. Een organisatie die alleen ingekochte AI gebruikt, sluit vaak een deel van A.6 en A.7 uit; een aanbieder die zelf AI-systemen ontwikkelt, heeft meestal alle maatregelen nodig.

U heeft nu de volledige implementatiechecklist ISO/IEC 42001 gelezen zoals zij in het ISO 42001-pakket van Online ISO is opgenomen. De checklist verwijst bij elke vraag naar de documenten in dezelfde set, van het AI-beleid en de verklaring van toepasselijkheid tot de procedures en formulieren voor de AI-verordening, en is in Word direct in te vullen. Wilt u zien hoe die documenten samenhangen, lees dan het online ISO 42001 handboek in de kennisbank of bekijk de documentatiematrix op de pagina met document templates.

Dit document is 1 van de 144 documenten in het ISO 42001-pakket van Online ISO.

Download de checklist (pdf)